İnsan beyninin gelişiminin %80’inden fazlası 0-6 yaş arasında tamamlanır. Bu dönem, çocuğun gelecekteki akademik başarısının, duygusal dengesinin ve sosyal becerilerinin temellerinin atıldığı “altın çağ”dır. Her çocuğun gelişim hızı kendine özgü olsa da, belirli yaş aralıklarında kazanılması beklenen kritik beceriler (gelişim basamakları) vardır. Bazen “erkek çocuk geç konuşur”, “babası da geç yürümüştü” gibi geleneksel yaklaşımlar, var olan bir gelişimsel gecikmenin fark edilmesini engelleyebilir ve kritik müdahale zamanının kaçırılmasına neden olabilir.
Turkuaz Terapi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi olarak, 0-6 yaş grubundaki çocukların gelişim süreçlerini bilimsel verilerle takip ediyor; AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) ve Denver II gibi uluslararası geçerliliği olan tarama testleri ile çocuğunuzun gelişim haritasını çıkarıyoruz. Amacımız sadece bir “sorun” aramak değil, çocuğunuzun potansiyelini en üst düzeye çıkaracak doğru yönlendirmeleri yapmaktır.
Gelişimsel Tarama Envanterleri Nedir?
Gelişimsel tarama envanterleri, bebeklik ve erken çocukluk dönemindeki bireylerin gelişimlerini takvim yaşına göre kıyaslayan ve standart gelişim eğrisinin neresinde olduklarını gösteren sistematik ölçüm araçlarıdır. Bu testler birer “Zeka Testi” değildir. Çocuğun o anki gelişimsel durumunu bütüncül bir bakış açısıyla (dil, hareket, sosyal uyum vb.) değerlendiren birer “Gelişim Check-Up”ıdır.
Nasıl ki çocuğunuzun boy ve kilo takibi için düzenli olarak fiziksel kontrollere gidiyorsanız, zihinsel ve nörolojik gelişimi için de gelişimsel tarama testlerinin uygulanması hayati önem taşır.
Hangi Testler Uygulanır ve Neleri Ölçer?
Kurumumuzda, çocuğun yaşına ve ailenin ihtiyacına göre en uygun test bataryası belirlenir. En sık kullandığımız ve Türkiye normlarına uyarlanmış en güvenilir iki temel test şunlardır:
1. AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri): 0-6 yaş aralığındaki çocukların gelişimini 4 ana alt testte detaylı olarak inceler. Genellikle ebeveyn (bakım veren) ile yapılan yapılandırılmış bir görüşme ve çocuk üzerindeki gözlemlere dayanır.
- Dil-Bilişsel Gelişim: Çocuğun konuşma becerisi, kelime dağarcığı, sesleri taklit etmesi ve kavramları anlaması.
- İnce Motor Gelişim: El-göz koordinasyonu, nesneleri tutma, kalem kullanma, bloklarla oynama gibi küçük kas becerileri.
- Kaba Motor Gelişim: Oturma, emekleme, yürüme, koşma, zıplama ve denge gibi büyük kas hareketleri.
- Sosyal Beceri ve Öz Bakım: Çocuğun kendi yemeğini yiyebilmesi, giyinebilmesi, tuvalet alışkanlığı ve çevresiyle iletişimi.
2. Denver II Gelişimsel Tarama Testi: Özellikle 0-6 yaş grubunda, gelişimsel gecikme riski taşıyan çocukları tespit etmek için kullanılır. Kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor alanlarında çocuğun yaşıtlarına göre ne durumda olduğunu (Gelişimi yaşıyla uyumlu mu, yoksa gecikme mi var?) net bir şekilde ortaya koyar.
Çocuğunuzun Bu Değerlendirmeye İhtiyacı Var mı?
Gelişimsel tarama için çocuğunuzda belirgin bir sorun görmeyi beklemenize gerek yoktur; düzenli kontrol amaçlı da yapılabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda zaman kaybetmeden değerlendirme öneriyoruz:
Konuşma Gecikmesi: Yaşıtları cümle kurarken çocuğunuz henüz tek kelimeleri kullanıyorsa veya söyledikleri anlaşılmıyorsa.
Motor Becerilerde Zorluk: Yürümede gecikme, sık düşme, sakarlık, kalem tutmakta veya düğme iliklemekte zorlanma varsa.
Sosyal İletişim Eksikliği: Göz teması kurmuyor, ismine tepki vermiyor veya yaşıtlarıyla oyun oynamaktan kaçınıyorsa.
Davranışsal Sorunlar: Aşırı hırçınlık, öfke nöbetleri, uyku/yeme sorunları veya aşırı çekingenlik gözlemliyorsanız.
Prematüre (Erken) Doğum: Prematüre doğan veya doğum sırasında komplikasyon yaşayan bebeklerin gelişim takibi çok daha sıkı yapılmalıdır.
Turkuaz Terapi’de Değerlendirme Süreci
0-6 yaş grubuyla çalışmak özel bir hassasiyet ve uzmanlık gerektirir. Kurumumuzda bu süreç, çocukta “doktor korkusu” veya “sınav stresi” yaratmayacak şekilde, tamamen oyun tabanlı ve doğal bir akışta yürütülür.
Aile Görüşmesi ve Gözlem: Uzmanımız önce aileden çocuğun doğumundan bugüne kadarki öyküsünü dinler. Bu sırada çocuk oyun odasında serbestçe gözlemlenir.
Test Uygulaması: Çocuğun yaşına uygun materyaller (küpler, resimli kartlar, oyuncaklar) kullanılarak test maddeleri uygulanır. AGTE uygulamasında annenin/babanın verdiği bilgiler de puanlamaya dahil edilir.
Gelişim Raporu ve Takvim: Elde edilen veriler analiz edilerek çocuğun hangi alanlarda takvim yaşının önünde, hangi alanlarda gerisinde olduğu belirlenir.
Yol Haritası: Eğer bir gelişim geriliği tespit edilirse, “Erken Müdahale Programı” hazırlanır. Evde ailenin yapabileceği oyunlar ve egzersizler detaylıca anlatılır.