Ücretsiz Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Hizmeti Nasıl Alınır? Adım Adım Tam Rehber

Çocuğunuzun gelişim sürecinde desteğe ihtiyaç duyduğunu fark etmek veya bir tanı almak, her ebeveyn için hassas ve düşündürücü bir süreç olabilir. Ancak bilmeniz gereken en önemli şey; yalnız değilsiniz. Türkiye’de özel gereksinimli bireylerin eğitim hakları anayasal güvence altındadır ve devlet, belirli şartları karşılayan her çocuğun özel eğitim giderlerini karşılamaktadır.

Peki, bu sürece nereden başlamalısınız? Ücretsiz özel eğitim imkanlarından faydalanmak için izlemeniz gereken yasal prosedürleri en detaylı haliyle sizler için derledik.

1. Adım: Tıbbi Tanılama ve Sağlık Kurulu Raporu (ÇÖZGER)

Sürecin ilk ve en önemli adımı, çocuğunuzun özel eğitime ihtiyaç duyduğunu resmi bir sağlık raporu ile belgelemektir.

Nereye Başvurulur? Tam teşekküllü devlet hastaneleri veya üniversite hastanelerinin “Sağlık Kurulu” birimlerine başvurmalısınız.
Hangi Rapor Alınır? 18 yaş altı çocuklar için alınan bu rapora ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) denir.
Süreç Nasıl İşler? Randevu aldıktan sonra çocuk; ilgili branş doktorları (Çocuk Psikiyatrisi, Nöroloji, KBB vb.) tarafından muayene edilir. Bu muayeneler sonucunda çocuğun özel gereksinim düzeyi belirlenir.
Önemli Not: Raporun açıklama kısmında “Özel Eğitim Değerlendirmesi Uygundur” ibaresinin yer alması, sonraki adımlar için kritik öneme sahiptir.

2. Adım: RAM Randevusu ve Eğitsel Değerlendirme

Sağlık raporunuzu aldıktan sonra, bu raporun eğitsel bir karşılığa dönüşmesi gerekir. Bu aşamada devreye Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) girer.

Randevu Alma: İkamet ettiğiniz ilçenin bağlı olduğu RAM’dan, Milli Eğitim Bakanlığı’nın randevu sistemi (RAMDEVU) üzerinden randevu almalısınız.
Gerekli Belgeler: ÇÖZGER raporu, öğrenci belgesi (eğer okula gidiyorsa), veli kimlik fotokopisi ve okuldan alınan “Eğitsel Değerlendirme İsteği Formu”.
Değerlendirme Süreci: RAM bünyesindeki uzmanlar, çocuğu çeşitli test ve gözlemlere tabi tutar. Bu değerlendirme sonucunda çocuğun hangi destek eğitim programlarına (Bireysel, Grup, Fizyoterapi vb.) ihtiyacı olduğu belirlenir.
RAM Raporu: Bu sürecin sonunda size bir “Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu” verilir. Bu rapor, devletin eğitim ödemesini yapabilmesi için gerekli olan asıl belgedir.

3. Adım: Doğru Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezini Seçmek

Elinizde hem sağlık raporu hem de RAM raporu olduğunda, artık çocuğunuz için en uygun kurumu seçme aşamasına gelmişsiniz demektir.

Kurumun MEB Onayı: Seçtiğiniz kurumun mutlaka Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ve ruhsatlı bir “Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi” olması gerekir.
Uzman Kadro: Kurumda çocuğunuzun tanısına uygun uzmanların (Özel Eğitim Öğretmeni, Psikolog, Ergoterapist, Dil ve Konuşma Terapisti, Fizyoterapist) olup olmadığını sorgulayın.
Fiziki Şartlar: Sınıfların hijyeni, materyal çeşitliliği ve güvenlik önlemleri yerinde incelenmelidir.

4. Adım: Kayıt ve Eğitim Süreci

Beğendiğiniz kuruma karar verdikten sonra kayıt işlemleri başlar.

Ücretlendirme: RAM raporunda belirtilen seans saatleri (genellikle ayda 8 seans bireysel, 4 seans grup eğitimi şeklinde) için devlete fatura kesilir. Yani veli olarak siz kuruma herhangi bir ücret ödemezsiniz.
Eğitim Planı: Kurumdaki uzmanlar, RAM raporuna sadık kalarak çocuğunuza özel bir “Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı” (BEP) hazırlar.
Takip: Eğitim süreci boyunca veli, derslerin işlenişini ve çocuğun gelişimini sistem üzerinden (MEBBİS/Özelim) takip edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)

Bu hizmetten yararlanmak için sosyal güvence (SGK) şart mı? Hayır. Özel eğitim desteğinden yararlanmak için herhangi bir sosyal güvence şartı aranmaz. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve gerekli raporları alan her çocuk bu haktan yararlanabilir.

Rapor almak çocuğun ilerideki hayatını (memuriyet, ehliyet vb.) etkiler mi? Özel eğitim raporları, çocuğun o dönemdeki eğitim ihtiyacını belirlemek içindir. Çocuğun gelişimi ilerledikçe ve destek ihtiyacı ortadan kalktıkça bu raporlar yenilenmeyebilir veya iptal edilebilir. Çoğu durumda engel teşkil etmez, aksine çocuğun topluma kazandırılmasını sağlar.

İstediğimiz zaman kurum değiştirebilir miyiz? Evet. Veli olarak dilediğiniz zaman, nakil prosedürlerini izleyerek çocuğunuzun eğitim aldığı merkezi değiştirme hakkına sahipsiniz.

Önemli not

Erken tanı ve doğru müdahale, çocuğunuzun geleceğine yapacağınız en büyük yatırımdır. Süreçle ilgili aklınıza takılan her türlü soru için merkezimizle iletişime geçebilir, uzmanlarımızdan ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.