Yazmak, akademik başarının en temel taşlarından biridir. Ancak dışarıdan basit bir el hareketi gibi görünen bu eylem, aslında beynin, kasların, gözlerin ve sinir sisteminin muazzam bir orkestrasyonunu gerektirir. Çocuğunuz zeki, sözlü iletişimi kuvvetli ve öğrenmeye istekli olmasına rağmen, kalemi eline aldığında bir direniş gösteriyor mu? Defterleri silgiden yıpranmış, yazıları okunaksız veya yaşıtlarına göre çok mu yavaş yazıyor?
Bu durum “isteksizlik”, “tembellik” veya “özensizlik” olmayabilir. Çocuğunuz, nörolojik temelli bir öğrenme güçlüğü olan Disgrafi (Yazma Güçlüğü) ile mücadele ediyor olabilir.
Bu durum “isteksizlik”, “tembellik” veya “özensizlik” olmayabilir. Çocuğunuz, nörolojik temelli bir öğrenme güçlüğü olan Disgrafi (Yazma Güçlüğü) ile mücadele ediyor olabilir. Turkuaz Terapi Özel Eğitim Merkezi olarak, uluslararası standartlarda değerlendirme yöntemlerimizle sorunun kökünü tespit ediyor ve çocuğunuzun potansiyelini kağıda dökmesinin önündeki engelleri kaldırıyoruz.
Disgrafi (Yazma Güçlüğü) Nedir?
Disgrafi; çocuğun zeka düzeyi ile uyumlu olmayan, yazma becerilerinde (harf oluşturma, heceleme, yazma hızı ve yazılı ifade) yaşanan belirgin güçlükler olarak tanımlanır. Bu bir hastalık değil, beynin dili yazılı forma dönüştürürken bilgiyi işleme biçimindeki bir farklılıktır. Genellikle Özel Öğrenme Güçlüğü’nün (Disleksi) bir alt dalı olarak görülse de tek başına da seyredebilir.
Disgrafi yaşayan bir çocuk için yazı yazmak, diğer çocuklar gibi otomatikleşmiş bir süreç değildir; her harf için yoğun bir zihinsel ve fiziksel efor harcamaları gerekir. Bu efor, çocuğun derse odaklanmasını engeller ve çabuk yorulmasına neden olur.
Çocuğumda Disgrafi Olduğunu Nasıl Anlarım? (Belirtiler)
Yazma güçlüğü kendini farklı yaş gruplarında farklı şekillerde gösterebilir. Aşağıdaki belirtilerden birkaçını çocuğunuzda gözlemliyorsanız, uzman bir değerlendirme almanız önerilir:
1. Motor ve Fiziksel Belirtiler
- Hatalı Kalem Tutuşu: Kalemi çok sıkı kavrama, parmakları garip şekillere sokma veya kalemi bilekten değil koldan hareket ettirme.
- Çabuk Yorulma: Kısa bir yazı aktivitesinden sonra bile “elim ağrıdı”, “kolum uyuştu” şikayetleri.
- Vücut Pozisyonu: Yazarken kağıda çok yaklaşma, kağıdı aşırı yan çevirme veya masada garip oturuş şekilleri.
2. Görsel ve Mekansal Belirtiler
- Düzensiz Harf Boyutları: Aynı kelime içinde hem çok büyük hem çok küçük harfler kullanma.
- Satır ve Boşluk Sorunları: Satır çizgisini takip edememe (yazının aşağı kayması veya yukarı çıkması), kelimeler arasında hiç boşluk bırakmama veya gereğinden fazla boşluk bırakma.
- Ters Yazma: İlkokul 1. sınıfın ikinci döneminden sonra hala ‘b’ ve ‘d’, ‘p’ ve ‘q’ harflerini veya 3, 6, 9 gibi sayıları ters yazma.
3. İfade ve İşleme Belirtileri
- Sözlü ve Yazılı Uçurumu: Çocuğun bir konuyu sözlü olarak mükemmel anlatırken, yazılı olarak anlatması istendiğinde çok kısa, basit ve kopuk cümleler kurması.
- Yazarken Sesletme: Yazdığı her harfi veya kelimeyi fısıldayarak kendi kendine söyleme ihtiyacı.
- Eksik Harfler/Heceler: Kelimeleri yazarken harf atlama veya kelime sonlarını yutma.
Turkuaz Terapi’de Değerlendirme Süreci Nasıl İşler?
Kurumumuzda uygulanan “Yazılı Anlatım Değerlendirmesi”, tek aşamalı bir testten ibaret değildir. Çocuğun motor becerilerini, görsel algısını ve bilişsel süreçlerini kapsayan bütüncül bir analiz yapılır.
Adım 1: Aile Görüşmesi ve Anamnez
Sürecin başında aile ile detaylı bir görüşme yapılarak çocuğun gelişim öyküsü, okul yaşantısı ve evdeki çalışma alışkanlıkları dinlenir. Varsa okul öğretmeninden alınan geri bildirimler değerlendirilir.
Adım 2: İnce Motor ve Ergonomik Analiz
Çocuğun parmak kaslarının gücü, el-göz koordinasyonu ve ince motor becerileri test edilir. Kalem tutuş açısı, oturma dengesi ve kağıt kullanımı (ergonomi) uzmanlarımızca gözlemlenir.
Adım 3: Standartlaştırılmış Yazı Analizleri
- Spontane Yazım: Çocuğun serbest bir konuda kompozisyon yazması istenir.
- Dikte Çalışması: Söylenen bir metnin yazıya dökülmesi (işitsel algının yazıya dönüşümü) test edilir.
- Kopyalama: Bir metnin veya şeklin bakarak kopyalanması (görsel algının yazıya dönüşümü) test edilir.
- Bu aşamada yazım hızı, okunabilirlik ve harf formasyonu analiz edilir.
Adım 4: Görsel Algı ve Bilişsel Testler
Disgrafiye eşlik edebilecek dikkat eksikliği veya görsel algı sorunlarını (DTVP-3, Frostig vb. gibi test bataryaları kullanılarak) ayırt etmek için ek değerlendirmeler yapılır.
Adım 5: Raporlama ve Yol Haritası
Tüm veriler ışığında disgrafinin türü (Motor Disgrafi, Disleksik Disgrafi veya Uzamsal Disgrafi) belirlenir. Aileye detaylı bir rapor sunulur ve çocuğa özel bir müdahale programı (DİSGRAFYA veya O-DMP gibi programlar temel alınarak) hazırlanır.
Müdahale Programı ve Tedavi Yaklaşımı
Değerlendirme sonucunda “Yazma Güçlüğü” tespit edilirse, multidisipliner bir yaklaşımla (Özel Eğitim Uzmanı, Ergoterapist ve Psikolog iş birliği ile) destek süreci başlar.
- Duyusal ve Motor Destek: Parmak kaslarını güçlendirici çalışmalar, doğru kalem tutuş aparatlarının belirlenmesi.
- Yazı Farkındalığı: Harf formasyonlarının doğru yönlerde öğretilmesi, satır takibi çalışmaları.
- Alternatif Stratejiler: Çocuğun okulda zorlanmaması için klavye kullanımı, sözlü sınav hakkı gibi yasal/eğitsel düzenlemeler konusunda aileye rehberlik.
- Öz Güven Çalışmaları: “Ben yapamıyorum” algısının kırılarak “Farklı öğreniyorum ve başarabilirim” algısının yerleştirilmesi.